28-DIMIda har shanba insholar kuni deb e’lon qilingan.Quyida g’oliblar inshosi.

      Oltinko`l tumanidagi 28-maktab-internatning  6-“B” sinf o`quvchisi Rayyona Mahammatqodirovaning  “Men o`qigan kitob” mavzusida yozgan inshosi

Men o`qigan kitob

Reja:

  1. Kitob – buyuk
  2. Yurt kelajagida kitobning o`rni.
  3. “Sariq devni minib”asari haqida.
  4. Men kitobdan

Kitob bilm beradi,

Bilim baxt keltiradi.

                                    (Maqol)

Kitob buyuk kuchdir. U insonni tarbiyalabgina qolmay, uni o`zgartirish quvvatiga ham ega. Shuning uchun ham :“Temur tig`i yetmagan joyni, Qalam bilan oldi Alisher,” – deyiladi-ku!

Men  Alisher Navoiy asarlarini mutolaa qilishga oshiqman. Lekin u buyuk zotning asarlarimag`zinichaqishlikkahozirchatishimo`tmasligianiq.Ungaqadar men bolalar shoiri va yozuvchilari yaratgan asarlarni mutolaa qilmoqdaman. Masalan, Anvar Obidjon, Xudoyberdi To`xtaboyev, Umida Abdulazizova, Po`lat Mo`min, Zafar Diyor, Ilyos Muslim, Yayra Sa’dullayeva shular  jumlasidandir. Men ularning asarlarini zavq-shavq bilan o`qiymanki, shu asar ichiga kirib qolgandek his etaman o`zimni.

“Men o`zimdagi barcha yaxshi xislatlar uchun kitobdan minnatdorman,” – degan ekan buyuklar danbiri.

Haqiqatan ham, shunday. Kitobni ko`p o`qigan o’quvchi boshqalalardan ajralib turadi.  . Ko`p o`qigan inson mulohazali, fikrlash qobiliyatlar kuchli, tarbiyali bo`ladi.

Yurt kelajagini, ravnaqini oldindan ko`ra oladigan dono yurtboshimiz ham bu masalaga chuqur yondashdi. Qarang, ko`p kitob o`qish insonning o`zi uchun kerak, aslida. Lekin buning mukofotiga mashina berish darajasidagi siyosat qo`llanilsa! O`ylaymanki, bundan buyon itobxonlar soni keskin ortadi. Faqat telefonga, internetga yopishib olgan yoshlarning ko`p qismi kitob mutolaa qilishga o`tadi.

Men shu paytgacha bir nechta kitob o`qigan bo`lsam, ular ichida “Sariq devni minib” asari alohida o`rin tutadi.  Asarning ayni bizning yoshimizga mosligi, asar qahramoni Hoshimjonning biz bilan tengdosh ekanligi qiziq ishimni yanada orttirgan.

Sehrli qalpoqqa ega bo`lgan Hoshimjon Ro`ziyev timsolida yozuvchi bilimni egallamay turib, hechqanday kasblarga erishib bo`lmasligini, sabot bilano`qish, ustozlar o`gitlari gaquloq tutish, mehnatdan bo`yintovlamaslik bilangina yutuqlarga erishish, kasb egasi bo`lish mumkinligini isbotlab bergan.

Bu asar kitobning naqadar buyuk kuch ekanligiga misol bo`laoladi.

Men ham “O`zimdagi barcha yaxshixislatlar uchun kitobdan minnatdorman”, deyaolaman va kitob o`qishda davom etaveraman.

 

 Oltinko`ltumanidagi 28-maktabinternatning  6-“Bsinfo`quvchisiAkromjonAbduvohidovning  “Men o`qigankitobmavzusidayozganinshosi

Men o`qigankitob

Reja:

  1. Orifjonningqiziqarli, ammo og`irhayotyo`li.
  2. “Beshbolaliyigitcha” asariningasosi.

Kitob –aqlchirog’i

                                           (Maqol)

 

“Beshbolaliyigitcha” asarinio`qirekanman, yuragimbirormartasiqilganiyo`q. Nihoyatajoyib, dedimoxirgisahifaniyoparekanman, ko`nglimyorishib.  Achchiqqismathaqidahikoyaqilib, iliqharorathadyaetishharkimning ham qo`lidankelavermaydi.XudoyberdiTo`xtaboyevbuniuddalayoldi.

Iste’dodliyozuvchiXudoyberdiTo`xtaboyevning  “Beshbolaliyigitcha” asarining bosh  qahramoniOrifjonjuda ham sho`xvaxayolparastbo`ladi. Uningbuxislatlari “Sariqdevniminib” asaridagiHoshimjonnieslatadi.Ammo OrifjonHoshimjongao`xshabmazaqilibyashayolmaydi.Chunki u urushyillaridaukalaribilang`irtyetimqoladi.YetimqolganigaqaramayOrifjonachchiqsinovlarniboshidankechiradi.Aytishmumkinki, u zafarquchganOrifjondir!

Beshbolaliyigitcha” asariningasosidaOrifjonningukalarivado`stlarininghayotituradi. Orifjonbo`lsa, hamishato`g`riyo`ldanyuravermaydi. U ba’zanadolatniqarortoptirishuchunxatolarga ham yo`lqo`yadi. Orifjonvauningukalariningturmushianchaqiyinkechadi. Chunkiularningo`ynab-kulishdavriurushyillarigato`g`rikeladi. Onasidanayrilgach, Orifjonukalarigao`ziqarashgamajburbo`ladi. U doimoadolatbo`lishinixohlaydivaqidiradi.

XudoyberdiTo`xtaboyevning  “Beshbolaliyigitcha” asariboshqaasarlaridanfarqqilarekan. Bundanko`rinibturibdiki, adibiste’dodiningboyiganligiasardagivoqealardayaqqolaksetadi. Men buqissadanadolatnimaligini, yaxshilikqilishnio`rgandim.Bu asarmengajuda ham yoqdi.Asarnio`qigach, urushyillaridahayotningqanchalarog’irbo`lganligiinibiliboldim.

Asarnio’qibyakunlarekanman, undankattasaboqoldim.

 

 

 

Oltinko`l tumanidagi 28-maktab-internatning  9-“A” sinf o`quvchisi Elyorbek Ergashevning  “Men o`qigan kitob” mavzusida yozgan inshosi

Men o`qigan kitob

Reja:

1.Kitob-ma’naviy ozuqa

2.Menga yoqqan asar.

3.Asar qahramonlariga munosabatim.

4.Kitob hamisha hamrohimiz bo’lsin.

Kitobdin yaxshi do’st yo’q bu jahonda,

G’amxo’ring bo’lgay u g’amli zamonda.

(Alisher Navoiy)

Dunyo yaralibdiki,unda inson uchun benihoya boylik sifatida yaratilgan narsa-buyumlar ham mavjud.Ulardanbiri insonning ong-u shuurini faqat ma’naviy boylikka,ilm orqali saodatga ,madaniy hordiqqa,so’zlashish odobiga va bilimga to’ldiruvchi buyum oddiy va soddagina,oz haq talab qiluvchikichkina kitobdir. Aslida kitobga bundan ham ko’p ta’rif-u tavsif berish mumkin. Bu ta’riflar ularning bir qismi ,xolos .Insonlar kitobning nurini bitmas-tuganmas oftobga qiyoslashgan.Haqiqatan ham , quyosh nuri hech qachon so’nmaydi va o’zharorati orqali issiqlik baxsh etadi.Kitob esa quyoshning yerdagi timsoli hisoblanadi.U ham chegarasiz ilmga ega va u ham qalblarga ilm orqali iliqlik olib kiradi. Muzlagan qalblarni shu tariqa eritadi.Demak, kitobni ma’naviy ozuqa desak, yanglishmaymiz.

Inson kitob o’qimay ma’naviyatga yetisha olmaydi.Shuning uchun doimo kitob o’qib, badiiy asarlar mutolaa qilib borishimiz kerak. Insonga o’qigan asarlariorasida eng yoqadigani va uni o’ziga doimiy chorlaydigan , o’qigan sari yana qayta o’qigisini keltiruvchi asarlari bo’ladi. Mening shunday berilib o’qiydigan asarlarimdan biri bu Abdulla Qodiriyning ,,O’tkan kunlar’’ romanidir.

Men qachonki zeriksam , shu kitobni o’qishga kirishaman.Bu asarning boshida ,,Yozg’uchidan” deb ataluvchi muqaddima ostiga ,,1920-yil, Toshkent” deb tarix qo’yilgan. Lekin ayrim boblar 1923-1924-yillarda matbuotda bosilib turgan.So’zboshi esa1920-yilda yozilgan.Demak, romanni yozish fikri yozuvchida 1918-1919-yillarda tug’ilgan. Bupaytda yozuvchi yigirma to’rt ,yigirma besh yoshlarda bo’lgan. Jurnallarda bosilgan boblarga nom emas , raqam qo’yilgan.

“O’tkan kunlar”asarida juda ko’p qahramonlar qatnashgan.Bosh qahramonlar, shubhasiz,Otabek,Kumushbibi,Yusufbek hoji,Azizbek hoji,O’zbekoyim,Zaynab va shunga o’xshash qahramonlarni aytish mumkin.Asarda bosh qahramon bo’lmasa-da,ikkinchi bo’lim,yettinchi va sakkizinchi boblarda aytib o’tilgan ”kichkina”laqabi bilan tanilgan usta Alim to’quvchi deb tilga olingan qahramon hayoti menga juda ta’sir qildi.  Uning hayoti davomida ko’rgan qiyinchiliklari va qilgan yaxshiliklari necha yil kutib,sevgan qiziga erisholmay chekkan azoblari juda aniq va tushunarli qilib tasvirlangan.Alim usta do’kononiga kelgan o’n uch- o’n to’rt yoshlar atrofidagi qizga ko’ngli tushib qoladi.O’sha qizning ismi Saodat bo’lib, otasi o’lib ketgan ,onasi va ukasidan boshqa heck kimi bo’lmagan oddiy qiz edi. Qiz ko’ylakdan qarz bo’lib qoladi.Usta Alim qarz bahonasida uning uyiga boradi va onasi bilan gaplashib yaqin bo’lib oladi va yillar davomida kutib qizga uylanadi. Ammo qiz vafot etadi.Bu asar menda kata qiziqish uyg’otdi.

      Shuning uchun ham xalqi kitob safarda hamroh ,yolg’izlikda sherik,zerikkanda ovunchoq bilimsizlikda bilim manbayi bo’lib xizmat qiluvchi oz haqli, ko’p foydali narsadir,deb bejiz aytmagan. Kitobni ezgulik timsoli, aql charxi, bilim bulog’i,ilm tarqatuvchi deb ta’rif beradilar. Lekin kitobga berilgan bunday ta’riflar ularning bir qismi, xolos.Insonlar qadim zamonlardan kitoblarni asrab-avaylashgan.Biz ham kitobni doimo asrab- avaylaylik.

 

Oltinko`l tumanidagi 28-maktab-internatning  11-sinf o`quvchisi NizomiddinovaMuslimaxonning  “Men yoqtirgan  kitob” mavzusida yozgan inshosi

Men yoqtirgan kitob

Reja:

  1. Kitob – ma’naviyatxazinasi.
  2. “Ufq”romaniadabiyotimizdaulkanvoqeabo’lganuchqismliasar.
  3. AsardagiTursunboyobrazi .

Cho’lustiniastaqorong’ulikbosibkelayotganyoz

oqshomidaotao’zbolasinishonsiz, sharafsiz,

marosimsizqabrgaqo’ydi. Loy aralashtuproqtortdi.

(“Ufq” romanidan)

Kitob – bubebahoxazina. Yolg’izlikda — sirdosh, zulmatda – nur, qiyinchilikda – beminnatyordamchi. Kitobbarchainsonlarniyaxshilikka, ezgulikka ,yorug’likkayetaklaydi. Kitobxonningaqlivatafakkuriniboyitadi, ma’naviyozuqaberadi. Shuninguchun ham donoxalqimiz ”Kitob — aqlchirog’I”, “Kitob – bilimmanbayi”, “Qat – qatqatlama, aqlingbo’lsatashlama” , — deydi. Ulug’ allomaA.Jomiyesa : “Kitobdanyaxshido’styo’qdirjahonda, hamrohingbo’lgay u g’amlizamonda” , -deb bejizyozmagan. Bu o’rinda, ayniqsa, PrezidentimizSh.Mirziyoyevning “Kitobsiztaraqqiyotga, yuksakma’naviyatgaerishibbo’lmaydi” , — deganfikrlarivakitobmutolaaqilishnidavlatsiyosatidarajasigaolibchiqishitahsingasazovordir.

Dunyodako’plabbirbiridanqiziqarli, sermazmunkitoblarmavjud. Bu kitoblarorasidamengaengyoqqani Said Ahmadning “Ufq” romanidir.

O’zbekadabiyotiningzabardastvakillaridanbiri Said Ahmad(to’liq ism-sharifiSaidahmadHusanxo’jayev) 1920-yida  Toshkentning Samarqand darbozamahallasidadunyogakelgan. U o’rtamaktabnitugatgach, avval Toshkent Rassomlikbilimyurtida, so’ng Toshkent Pedagogikainstitutidao’qidivauni 1943-yilda tugatdi. Yoshligidanadabiyotgahavasmandbo’lganadibadabiyotdarslarida ,maktabdagito’garaklardafaolqatnashardi .

Said Ahmad-judasermahsulijodkor.Adibko’pyozsa-da ,xo’byozadi . Uning “Tortiq” nomlidastlabkihikoyalarto’plami 1940-yilda chop etilgan. Shundanso’ngadibning “Eryurak”, “Farg’onahikoyalari”, “Cho’lburguti’’, “Muhabbat” kabiellikkayaqinkatta-kichikkitoblarialohidato’plamvako’pjildliklarshaklidanashretilgan. Bu asarlarningbarchasizo’rqiziqishvahayajonbilano’qiladi.

Said Ahmad – o’tkirkulguustasi. Bu xususiyatuningbarchajanrlaridagiasarlarigako’chgandeyishmumkin .Jumladanadibning “Kelinlarqo’zg’aloni’’(1976) komediyasidovrug’Iolamgaketgansahnaasarihisoblanadi . Asaro’ziningsamimiytili ,sharqonalutfvakulgigaboyligi, tarbiyaviyruhibilanko’plabxorijiymamlakatlartomoshabinlarining ham ko’nglinirometdi . Adibssenariysiasosidayaratilganqatorkinofilmlarhaqida ham shugapniaytishmumkin .

“Ufq” romaninafaqat Said Ahmad ijodida ,balkiadabiyotimizdaulkanvoqeabo’lganuchqismliasarbo’lib , roman-trilogiyahisoblanadi . AsardaxalqimizningIkkinchijahonurushigacha ,urushdavri , urushdanso’nggiyillardagiqismatiqalamgaolingan . Romanningbirinchikitobi “Qirqbesh kun” ,ikkinchikitobi “Hijronkunlarida”, so’nggiuchinchikitobiesa, “Ufqbo’sag’asida” deb ataladi. Trilogiyadao’shayillarixalqboshigatushganmashaqqatlikunlar ,musibatlar ,  ularnikattabardoshbilanyengibo’tgankishilaradibtomonidanzo’rmehrvailhombilantasvirlangan .

Ushburomandaxalqimizhayotiningkichik ,biroqmazmunmohiyatijihatdanjudadolzarbdavriaksettirilgan . Chunkixalqimizurusharafasidagi , Ikkinchijahonurushivaundan keying yillardamislsizfidoyilik , qahramonliklarko’rsatdi. Uninguzunligi 270 km bo’lganKattaFarg’onakanaliningqo’lkuchibilan 45 kundaqazibbitkazilishimisliko’rilmaganjasorat , harqandayjahonrekordiniortidaqoldiraredi . Tarixiyma’lumotlargako’ra , kanalqazishda 160 mingkishiqatnashgan , kanaltrassasida 17,8 million metrkubtuproqchiqarilgan , shundanfaqatgina 1,7 mlnmetrkubtuproqmexanizmlaryordamidaqazilgan.

Bu ulkanishlarningortidaqo’liqadoqjonliodamlar ,ularningmurakkabliklarto’lasuronlitaqdiri , orzu-armonlariboredi . Said Ahmad xuddishufidoyiinsonlarhayotini ,kechinmalariniqalamgaolgan , ularhaqidabiremasuchtajozibali , lirikbo’yoqlarga boy , hayajonlikitobbitgan . Ularnijamlab “Ufq” deb nomlagan .Darhaqiqat, roman uchkattadavrnio’zichigaolganIuchununi roman-trilogiya deb ataladi .

Ushburomanning “Hijronkunlarida” deb ataluvchiikkinnchikitobinio’qishog’ir ,aniqrog’I , unio’qishemas ,his qilishog’ir.UrushqahramoniIkromjonUsmonovfrontdanbiroyog’idanajrab, qaytibkeladi , ortidanuniberibulgurilmaganordeni ham tantanalitopshiriladi. BundanruhlanganIkromjonvauningrafiqasiJannatxolabarchabilanbarobarmehnatqiladilar .Biroqularhayotidafalokatyuzberadi – ularningyeru-u ko’kkaishonmayo’stirganyolg’izo’g’illariTursunboyurushgaketayotibqochadi ,ularningyuziniyergaqaratadi . Engyomoni, Tursunboyqochibkelib ,ularo’zlashtirayotganto’qayzorichkarisigajoylashibolgan . Bu sirnionasiJannatxolaginabiladi . U ikkio’torasida .Birtomondan ,o’g’liningVatangaxiyonatiich – ichinio’rtasa , ikkinchitomondan, yolg’izfarzandigajoniachiydi. Qochoqo’g’liniboqish ,unikishilarko’zidanyashirishbilanovorabo’lib , tinkasiquriganmushtiparonavafotetadi. Ikromjono’g’liningisnodigachidayolmayyurganda, to’qaydaTursunboyniuchratadi. Ota va bola o’rtasidajiddiyto’qnashuvbo’libo’tadi. Ikromjono’g’lini el-yurt oldidauzrso’ratmoqchi ,diligainsofsolmoqchibo’ladi . Biroqnobakoro’g’ilko’nmaydi ,otaqo’lidanqochibketadi. Qochoqo’g’ilTursunboy “….otadiydoridan, onamehridan ,yor-birodarlaridavrasidanolisda, chaqirsaovozyetmaydiganjoydaquvg’inbo’lib, olamdano’tadi “.

AsardaTursunboyqilmishiqoralanadi, hattootasi ham xiyonatkoro’g’ilnimahvetishgatayyor. Avvaloota-onadan ham aybo’tgan :ularyolg’izo’g’illarinierkatantiq, qilibo’stirganlar. Bugunerkafarzandularni el orasidasharmisorqilyapti. Biroqbuayblovlarzamiridaurushniqoralash, buqirg’inbarotnio’ylabchiqarganlarnila’natlashyotibdi. Urushota-onalarnifarzanddog’idakuydirdi, bolalarniyetimqildi, mamlakatnixarobagaaylantirdi. Barchabaxtsizliklarnisababi — anashuurush.

Darhaqiqat, ushbuasar “….odamgaquvvatberadiganumid, uningboshini “toshdan” qiladiganishonchbarquribturganhaqiqiyhayotmanzarasidir”.Shuninguchun ham bukitob “Mendakattataassurotqoldirdi” , — deb ishonchbilanaytaolamanvakitobo’qishdadavometaman……..

 

 

 

 

 

 

 

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *